Kazimierz, który odnowił Polskę

Władca, którego wymieniłem w tytule tego tekstu, nie jest, jak zapewne na początku myśleliście, Kazimierzem III Wielkim. Mowa tu o księciu Kazimierzu I Odnowicielu, czwartym (lub piątym) z kolei historycznym władcy Polski. Jest to mój ulubiony władca. Dlatego postanowiłem o nim coś napisać…

Książę Kazimierz I urodził się 26 lipca w 1016 roku. Był synem króla Mieszka II Lamberta i Rychezy. Jest to pierwszy polski władca, którego dokładna data narodzin jest znana. Młodość księcia jest słabo udokumentowana. Wiadomo, że gdy był dzieckiem, rodzice wysłali go do klasztoru w celu zdobycia wiedzy (lub odsunięcia go od władzy, gdyż według niektórych źródeł po śmierci Mieszka II władzę na krótko przejął jego starszy brat, Bolesław Zapomniany. Jednak to ostanie przypuszczenie nie jest potwierdzone.)

W 1034 roku Kazimierz przejął władzę w Polsce po ojcu lub bracie. Niecałe dwa lata po rozpoczęciu jego panowania nastąpił wielki bunt możnych i masowy powrót ludności do pogaństwa. Uniemożliwiło to koronację. Pomorze Zachodnie zajęli książęta pomorscy, a na Mazowszu wyodrębniło się małe państwo Miecława. Książę ratował się ucieczką na Węgry, a później przeniósł się do Niemiec. Na domiar złego w 1039 roku, wykorzystując chaos w państwie, książę czeski Brzetysław zaatakował Polskę, przyłączył do Czech Wielkopolskę i Śląsk oraz zrabował (m.in. szczątki św. Wojciecha) i zniszczył Gniezno.

Cesarz niemiecki, Henryk III, zaniepokojony rosnącą potęgą Brzetysława, wysłał Kazimierzowi 500 ciężkozbrojnych. Książę, mając do dyspozycji ten oddział, przybył na odsiecz Polsce. Przeniósł stolicę do Krakowa, gdyż Gniezno było prawie całkowicie zniszczone. Pomógł mu także książę kijowski, Jarosław Mądry, z którego siostrą, Dobroniegą Marią, Kazimierz zawarł małżeństwo. Dzięki temu szybko odzyskał Wielkopolskę.

W 1041 roku Brzetysław zrzekł się wszystkich ziem zajętych przez niego na rzecz Polski (poza częścią Śląska). W 1047 książę Kazimierz najechał Mazowsze i pokonał Miecława przyłączając w ten sposób Mazowsze i Pomorze Zachodnie do państwa (książęta pomorscy byli sprzymierzeńcami Miecława). W 1050 roku Kazimierz wyprawił się na Śląsk i ostatecznie go zajął. Spowodowało to skargę Brzetysława do cesarza niemieckiego. Ustalił on na zjeździe w Kwedlinburgu, że Śląsk pozostanie przy Polsce pod warunkiem, że Kazimierz będzie co roku płacił Czechom 500 grzywien srebra i 30 grzywien złota.

Kazimierzowi zawdzięczamy:

– wybudowanie opactwa benedyktynów w Tyńcu koło Krakowa (1044),

– przeniesienie stolicy z Gniezna do Krakowa (1039),

– odnowienie biskupstwa krakowskiego (1046),

– oddanie synowi państwa takiego, jakie otrzymał od ojca (1034-58).

Książę Kazimierz I Odnowiciel zmarł 19 marca 1058 r. Przydomek „Odnowiciel” otrzymał już od kronikarza Galla Anonima.

Po śmierci Kazimierza polski tron objął król Bolesław II Śmiały, jego syn.

Na początku tekstu wyjaśniłem, że jest to mój ulubiony władca. Dlaczego? Zawsze, gdy przeglądałem poczet władców Polski coś mnie przyciągało do księcia Kazimierza. Lubię go za zasługi dla państwa Polskiego. Uważam, że jako jeden z nielicznych władców zasługiwałby na przydomek „Wielki”, chociaż „Odnowiciel” też jest dobry.